Vilhelm Raabe: Shtopfxuken sarguzashtlari

Vilhelm Raabe (1831-1910) olmon mumtoz adabiyotining atoqli vakillaridan biri, ko‘plab mashhur romanlar, qissalar, hikoyalar va novellalar muallifi. Ayniqsa, uning "Shperlingsgasse xronikasi" (1856), "O‘rmondan chiqqan odamlar" (1863) va "Abu Telfan" (1867) singari romanlari dovruq qozongan. Adibning "Abu Telfan" romani adabiyot sohasidagi Xalqaro Nobel mukofoti sohibi Herman Hessening "Jahon adabiyoti kutubxonasi" maqolasida dunyo adabiyotining durdona asrlari qatorida tilga olingan.

Adibning "Shtopfkuxen sarguzashtlari" nomli ushbu asari 1890 yil may oyida yozib tugallangan va 1891 yilda bosilib chiqqan. Yozuvchi o‘zining eng yaxshi kitobi sifatida e’tirof etgan, sarguzasht-detektiv janrida yozilgan mazkur asar qahramoni Haynrih Shaumann beg‘am, ovsar va semizligi sabab Shtopfkuxen(baqaloq) degan laqab orttirib olgan. O‘zining aytishicha, mavjud "muayyan qiyinchiliklar"dan cho‘chib, o‘qishga ham hafsala qilmagan, unga o‘qish tugul, "universitet hayoti ham kulguli tuyulgan". "Ammo-lekin suyak-saloqlar va osori-atiqalarga bo‘lgan ishqibozligim orqasidan astoydil quvganimda bormi, xudo biladi, fan doktori bo‘lib ketarmidim..." deydi u. Haqiqatan ham u "suyak-so‘ngak yig‘ish" ga mehr qo‘ygan, shu maqsadda tosh, shag‘al va qum konlarini aylanib yuradi, shifokorning qayd etishicha, bu hatto uning "sog‘ligi uchun ham foydali" emish... U kutilmaganda bir gapni "og‘zidan gullab qo‘yadi" va shu tariqa allaqachon unutilib ketgan jinoyatning izi ochilib ketadi...