Nazar Eshonqul: Maymun yetaklagan odam

Nazar Eshonqul 1962 yil 15 iyunda Qashqadaryo viloyati Qamashi tumanidagi Tersota kishlog‘ida tug‘ilgan. ToshDUning jurnalistika fakultetini tamomlagan (1986). Dastlabki asari — «Urush odamlari» 1988 yilida nashr etilgan. Shundan so‘ng yozuvchining «Momo ko‘shiq», «Maymun yetaklagan odam», «Shamolni tutib bo‘lmaydi», «Momo qo‘shiq» o‘plamlari, «Go‘ro‘g‘li» romani va boshqa asarlari nashr etilgan. Xuan Karlos Onettining «Hikoyalar va qissalar»ini, Alber Kamyuning «Esselar»ini, Chexovning «Boloxonali uy» hikoyasini, Alber Kamyuning falsafiy esselarini va boshqa ko‘plab dunyo adabiyoti namunalarini o‘zbek tiliga tarjima qilgan.

Yozuvchi asari haqida

«Maymun yetaklagan odam» ajoyib hikoya. Fikrga chorlaydi. Shu hikoyaning tug‘ilish jarayoni xususida ikki og‘iz gapirib bersangiz.

– Menga «Odam o‘z umrining rassomi, har kim qanday yashasa, shunday surat chizadi, kunlarni, umrni, umrning fasllarini chizadi» degan fikr kelib qolgan. Keyin atrofimda qarashlarning duvillab to‘kilishini, tanazzulga yuz tutgan g‘oyalar va tushunchalarni ko‘rdim. Ular birma-bir Qadimgi Bobil qo‘rg‘onlariga o‘xshab ko‘z oldimizda qulay boshladi. Ha, 80-yillarda biz bularning hammasini ko‘rdik. O‘sha qulagan qarashlar, g‘oyalar, intilishlar millionlab umrlarni o‘zi bilan birga olib ketdi. Shunda men o‘z umrini o‘tab bo‘lgan ziyoli odamning obrazi orqali hayotning ana shu silsilasini aks ettirishni istadim. Hikoya o‘sha kayfiyatda yaratilgan. Hikoyada rassom haqida umuman o‘ylamaganman. Men uchun suratlar shunchaki metofora – tashbeh vazifasini o‘tagan. Ziyoli odamning ichki dunyosini ifodalashni istaganman, xalos.