Ўзбекистон обидаларидаги битиклар Тошкент шаҳри

Амир Темур (1370–1405) ва Темурийлар ҳукмронлиги даврида Тошкент воҳанинг кўчманчи дашт билан туташган жойидаги қўрғон-шаҳар мақомини олди. Бу ерда ИХ — ХИИИ асрларда қадимги Бинкат — Тошкент рельефини йўқ қилиб юборган катта қайта қурилиш ишлари амалга оширилган. Амир Темур вайрон бўлган муқаддас жойларни тиклашни буюрган. Масалан, Тошкентда машҳур бўлган сўфийлик тарғиботчисининг (Ойхўжа ибн Тожхўжа, ўлими — 1258 йил) Зангиота қабри ёнида иккита мақбара қурилган, кейинчалик Амир Улуғбек томонидан қуриб битказилган. Бинолар бизнинг давримизга қадар сақланиб қолган. Афсуски, зилзилалар туфайли Тошкентдаги қадимий меъморий ёдгорликларнинг аксарияти сақланиб қолмаган. Шунинг учун бир вақтлар ўрта аср биноларини безаган ҳар қандай асл бўлак ўзига хослиги билан қимматлидир. Бундай бўлаклардан бири Мингўрик шаҳарчаси яқинида топилган. Бу тахминан ХИВ асрнинг ўрталарига тегишли меъморий ўйма безакнинг бир қисми бўлиши мумкин. Матннинг сақланиб қолган қисмига кўра, у масжид меҳробини безаган меъморий безакнинг бир қисми эканлигини аниқлаш мумкин. Унда Қуръоннинг биринчи сураси Ал-Фотиҳанинг сўнгги бир неча сўзлари сақланиб қолган: “Валаззоллийн. Омин. Садақаллаҳ(ул Азим)”. Ёзув насх хатида, тартибсиз диакритика билан ёзилган. Ҳарфлар орасидаги бўшлиқлар гул нақшлари ва палметталар билан тўлдирилган.