Farg'oniy: Nilometr ixtirochisi (Allomalar izidan)

Abul-Abbos Ahmad ibn Muhammad ibn Kasir al-Farg'oniy IX asrda yashagan, astronomiya, matematika, geografiya va boshqa ilmiy yo'nalishlarda faoliyat ko'rsatgan qomusiy o'zbek olimidir. G'arbda Alfraganus nomi bilan mashhur.
797-yilda Farg'ona vodiysining Quva shahrida tug'ilgan. U Islom olamining oltin davrida, Abbosiylar xalifaligi vaqtida ijod qilib, ilm-fanga ulkan hissa qo'shgan. U yozib qoldirgan asar- lar astronomiya va geografiya sohalariga katta ta'sir ko'rsatdi. O'rta asrlarda G'arbda astronomiyaning rivojlanishida muhim rol o'ynadi.
Farg'oniy o'zining dastlabki ta'limini Farg'onada oladi. Keyin Bag'dodga yo'l oladi.
Farg'oniyning eng mashhur asari "Kitobu javome'i ilmin nujum val harakotis samoviyya'dir ("Osmon harakati va yulduzlari haqidagi fanning xulosasi"). Bu asar Ptolemeyning "Almagest" asarining qisqacha mazmuni bo'lsa-da, Farg'oniy o'zining bir qancha kuzatish va xulosalarini qo'shgan. Asarda sayyoralar harakati, Quyosh va Oy tutilishi, yulduzlarning masofalari va dunyo o'lchamlari kabi mavzular o'rin olgan.
Farg'oniy 856-yilda Qohiraga borib, "Usturlob yasalishi ho- qida kitob nomli asarini e'lon qiladi.
Uning ilm-fanga qo'shgan hissasi tufayli XVI asrda Oydagi kraterlarning biriga Alfraganus nomi berilgan.