Фарғоний: Нилометр ихтирочиси (Алломалар изидан)

Абул-Аббос Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Касир ал-Фарғоний ИХ асрда яшаган, астрономия, математика, география ва бошқа илмий йўналишларда фаолият кўрсатган қомусий ўзбек олимидир. Ғарбда Алфраганус номи билан машҳур.
797-йилда Фарғона водийсининг Қува шаҳрида туғилган. У Ислом оламининг олтин даврида, Аббосийлар халифалиги вақтида ижод қилиб, илм-фанга улкан ҳисса қўшган. У ёзиб қолдирган асар- лар астрономия ва география соҳаларига катта таъсир кўрсатди. Ўрта асрларда Ғарбда астрономиянинг ривожланишида муҳим рол ўйнади.
Фарғоний ўзининг дастлабки таълимини Фарғонада олади. Кейин Бағдодга йўл олади.
Фарғонийнинг энг машҳур асари "Китобу жавомеъи илмин нужум вал ҳаракотис самовийяъдир ("Осмон ҳаракати ва юлдузлари ҳақидаги фаннинг хулосаси"). Бу асар Птолемейнинг "Алмагест" асарининг қисқача мазмуни бўлса-да, Фарғоний ўзининг бир қанча кузатиш ва хулосаларини қўшган. Асарда сайёралар ҳаракати, Қуёш ва Ой тутилиши, юлдузларнинг масофалари ва дунё ўлчамлари каби мавзулар ўрин олган.
Фарғоний 856-йилда Қоҳирага бориб, "Устурлоб ясалиши ҳо- қида китоб номли асарини эълон қилади.
Унинг илм-фанга қўшган ҳиссаси туфайли ХВИ асрда Ойдаги кратерларнинг бирига Алфраганус номи берилган.