Teodor Drayzer: Sarmoyador

“Sarmoyador” — amerikalik yozuvchi Teodor Drayzerning eng mashhur romanlaridan biri. Adibning “Istak trilogiyasi” dan joy olgan ushbu asari 1912-yilda nashr etilgan. Unga amerikalik temir yoʻl korchaloni, millioner Charlz Yerksning hayot yoʻli asos qilib olingan. Kitobda konkret inson misolida tadbirkor qanday fikrlashi, xayolidan qanday oʻylar kechishi, muammolarga qanday yechim topishi tasvirlangan. Bu asar chinakam tadbirkor xarakteriga berilgan chizgidir. 

“Sarmoyador” kitobi bankirning oʻgʻli Frenk Koupervud haqida hikoya qiladi. Bosh qahramon oʻzining savqi tabiiysiga quloq tutib, bir necha kunda millionerga aylanib ketadi. Uning moliya olamiga kirib borishi unga aql bovar qilmaydigan boylik va yoʻqotishlarni olib keladi. Unda oʻsmirligidanoq atrofdagilar taʼsirida savdogar va birja oʻyinchisi ruhiyati shakllangandi.

Tashabbuskor, iqtidorli va sergʻayrat yosh yigit asta-sekin hech qanday tamoyilni tan olmaydigan, oʻz hukmini oʻtkazuvchi ochkoʻz millionerga aylanib qoladi. Ammo hayot bir tekis emas, uning uchun kutilmagan ogʻir sinovlar hali oldinda edi…

XIX asr Amerikasi fonida tasvirlangan bu hikoya Koupervudning oddiylikdan moliyaviy imperiya choʻqqilariga koʻtarilishi haqida hikoya qiladi. U ustaradek oʻtkir aql va shafqatsiz qatʼiyat bilan bozorlarni manipulyatsiya qiladi, amaldorlarni chuv tushiradi, toʻsiq boʻlgan har qanday odamni yoʻldan olib tashlaydi.

Ammo “Sarmoyador” faqat moliyaviy havaslarning hayajonli hikoyasi emas, bu inson ruhiyatiga chuqur shoʻngʻish, shuhratparastlikning qorongʻi tomonlari va nazoratsiz kuchning oqibatlarini koʻrsatib beruvchi kitobdir.

Kitobda hokimiyat psixologiyasi, orzularning qisqa muddatda amalga oshishi taʼsiri va insonning doimiy nazoratga intilishi haqida qimmatli fikrlarni taqdim etadi. Bu kitob sarmoyador inson fikrlash tarzi, muammolarga yechim berishi va vaziyatlarga boʻlgan munosabatini koʻrsatib beradi.