Теодор Драйзер: Сармоядор

“Сармоядор” — америкалик ёзувчи Теодор Драйзернинг энг машҳур романларидан бири. Адибнинг “Истак трилогияси” дан жой олган ушбу асари 1912 йилда нашр этилган. Унга америкалик темир йўл корчалони, миллионер Чарлз Эркснинг ҳаёт йўли асос қилиб олинган. Китобда конкрет инсон мисолида тадбиркор қандай фикрлаши, хаёлидан қандай ўйлар кечиши, муаммоларга қандай ечим топиши тасвирланган. Бу асар чинакам тадбиркор характерига берилган чизгидир.

“Сармоядор” китоби банкирнинг ўғли Фрэнк Коупервуд ҳақида ҳикоя қилади. Бош қаҳрамон ўзининг савқи табиийсига қулоқ тутиб, бир неча кунда миллионерга айланиб кетади. Унинг молия оламига кириб бориши унга ақл бовар қилмайдиган бойлик ва йўқотишларни олиб келади. Унда ўсмирлигиданоқ атрофдагилар таъсирида савдогар ва биржа ўйинчиси руҳияти шаклланганди.

Ташаббускор, иқтидорли ва серғайрат ёш йигит аста-секин ҳеч қандай тамойилни тан олмайдиган, ўз ҳукмини ўтказувчи очкўз миллионерга айланиб қолади. Аммо ҳаёт бир текис эмас, унинг учун кутилмаган оғир синовлар ҳали олдинда эди…

XIX аср Америкаси фонида тасвирланган бу ҳикоя Коупервуднинг оддийликдан молиявий империя чўққиларига кўтарилиши ҳақида ҳикоя қилади. У устарадек ўткир ақл ва шафқатсиз қатъият билан бозорларни манипуляция қилади, амалдорларни чув туширади, тўсиқ бўлган ҳар қандай одамни йўлдан олиб ташлайди.

Аммо “Сармоядор” фақат молиявий ҳавасларнинг ҳаяжонли ҳикояси эмас, бу инсон руҳиятига чуқур шўнғиш, шуҳратпарастликнинг қоронғи томонлари ва назоратсиз кучнинг оқибатларини кўрсатиб берувчи китобдир.

Китобда ҳокимият психологияси, орзуларнинг қисқа муддатда амалга ошиши таъсири ва инсоннинг доимий назоратга интилиши ҳақида қимматли фикрларни тақдим этади. Бу китоб сармоядор инсон фикрлаш тарзи, муаммоларга ечим бериши ва вазиятларга бўлган муносабатини кўрсатиб беради.