Yashar Kamol: Ilonni o'ldirsalar

Ilonni o‘ldirsalar. Asar jamiyatdagi jamoaviy telbalik kanday kilib bir bolani qotilga aylantirishi haqida. Hasan qarindoshlari va qishloq ahli bosimi ostida o‘z onasini o‘ldirishga majbur bo‘ladi. To‘qqiz yoshida sodir etgan bu jinoyati uni butun umr ta’qib etadi.
Ag‘ri tog‘i afsonasi. Afsona va xalq rivoyatlariga mehr qo‘ygan Yashar Kamol ushbu asarida inson ruhiyatining eng nozik qatlamlarini yoritib berishga harakat qiladi. Turfa taqdirlar orkali insonga xos turli fazilat va illatlarni qalamga oladi.
Qo‘rg‘ondagi anor daraxti. Muallifning o‘zi «inson va tabiat munosabatlarini eng mukammal aks ettirgan asarlarimdan biri>> deb ta’riflagan ushbu romanda qishloq xo‘jaligiga traktor kirib kelishi natijasida ishsiz qolgan yarimchi va mavsumiy ishchilarning fojiasi tasvirlanadi. Bunday og‘ir sinovlar hammaga har xil ta’sir qiladi: kimlardadir insoniylikdan asar ham qolmagan, kimlardir odamiylikni unutmagan. Roman eng og‘ir damlarda ham ezgulikka bo‘lgan ishonchini yo‘qotmagan insonlar taqdirini ochib beradi.