Mirzakalon Ismoiliy: Qissa

"1982–1983-yillarda tog‘am, mashhur yozuvchi Mirzakalon Ismoiliy qaysar o‘smir oqibatda jinoyatchiga aylanib qolishi mumkinligi haqida asar yozmoqchi ekanligini aytdi. U damlarda tog‘amning sihatlari uncha yaxshi emasdi. Shunga qaramasdan, yoshlarga bir ibratli gap aytgilari bor edi.

Ichki ishlar vazirligi xodimlari bilan maslahatlashib, yozuvchini o‘smir jinoyatchilar saqlanadigan “axloq tuzatish mehnat koloniyasi” deb atalmish qamoqxonaga yubordik. Tog‘am kun bo‘yi o‘sha yerdagi bolalar bilan tanishib qaytdi. Men tog‘amni kutib olib:

— Bolalarni ko‘rdingizmi? — deyishim bilan ko‘zlari yoshlandi.

Yig‘idan o‘zini tutolmay:

— O‘sha bolalar qamoqda o‘tiradigan bolalarmi? O‘qiydigan, o‘ynab-kuladigan vaqtlarida-ya?! — dedi.

To‘rt yil urushda vahshiylik-u dahshatlarni ko‘rib yig‘lamagan, tuhmat bilan qamalib yotganida ham ko‘zida yosh ko‘rsatmagan bu odam o‘smir jinoyatchilarni ko‘rganida chiday olmadi.

Og‘ir xastaligiga qaramasdan, “O‘zingdan ko‘r” deb nomlangan axloqiy qissa yozdi. Bu yozuvchining so‘nggi asari — vasiyati bo‘lib qoldi."

— Tohir Malik