Go'zal Yaxina: Samarqandga yo'l olgan eshelon

Boshidan o‘tkazgan qiyinchiliklarini, to‘g'rirog'i, xo'rliklarini eslash insonni yana bir karra og'ir azobga ro‘baro’ qiladi. Uni yozish esa... Qatag‘onlik davri tasviri, undan ham og'iri o'zining «xalq dushmani» deb ayblanishi haqida yozish, mahbusligini eslash, qamoq voqealari, lager hayoti, so'zsizlik... bularning haqqoniy tasviri Shukrulloning «Kafansiz ko‘milganlarida yaqqol ifodalangan. Asarning yana bir ahamiyatli jihati — uning mazkur mavzudagi yagona asarligida. Ushbu xotira-roman o‘quvchiga gatag‘on davri haqida tirik lavhalarni namoyish etadi.

"Samarqandga yo'l olgan eshelon" - tarixga sayohat qildiruvchi roman va o'ziga xos sarguzasht asar hisoblanadi. 1923-yil. Eshelon boshlig'i Deev va komissar Belaya besh yuz nafar qarovsiz qolgan bolalarni Qozon shahridan Samarqandga evakuatsiya qilmoqda. Yo'lda sodir bo'ladigan hayajonga to'la va qo'rqinchli sarguzashtlar ketma-ketligi, Volgabo'yi o'rmonlari va qozoq dashtlaridan Qizilqum cho'llari va Turkiston tog'larigacha bo'lgan bepoyon yo'llar, taqdir va inson tabiati xilma-xilligi-qochoq dehqonlar, chekistlar, kazaklar, kichik yoshdagi miskinlarning o'ziga xos tili, psixologiyasi, ishonchlari va umidlariga to'la o'zgacha olam ...

Aytishim joizki, bunday kitoblar kamdan-kam dunyo yuzini ko'radi va o'qigan har kimni oʻzgartirishga qodir. Bu his bizga Platonovdan qolgan: o'qiganing seni o'zgartiradi. Qolaversa, xotiramda Marko Polo va Afanasiy Nikitinning betakror, hashamatli Sharqqa, to'qlik va shafqatsizlik o'lkasiga qilgan sayohatlari kezardi, u yerdagi issiqlik, cho'ldagi sarob insonni o'ziga jalb qilardi. Va, baxtimizga bu bir "robinzonada". Intihoda ozodlikni va'da qiluvchi janr ...