A.S.Pushkin: Kapitan qizi

"Kapitan qizi" — Aleksandr Pushkinning eng mashhur tarixiy qissalaridan biridir. Asarda XVIII asrda Rossiyada yuz bergan Yemelyan Pugachyov boshchiligidagi qo‘zg‘olon voqealari fonida yosh zobit Pyotr Grinyovning hayoti tasvirlanadi. Otasining maslahati bilan harbiy xizmatga kirgan Pyotr uzoq chegara qal’asiga yuboriladi. U yerda qal’a boshlig‘ining qizi Mariya Mironova bilan tanishadi va vaqt o‘tishi bilan uni sevib qoladi.

Qal’ada xizmat qilayotgan paytda Pugachyov boshchiligidagi qo‘zg‘olon boshlanadi. Qo‘zg‘olonchilar qal’ani egallab, uning himoyachilarini qatl etadilar. Pyotr esa avvalroq Pugachyovga qilgan yaxshiligi sababli uning hayotini saqlab qolishga muvaffaq bo‘ladi. Shunga qaramay, u qo‘zg‘olonchilarga qo‘shilmaydi va imperatorga bergan qasamyodiga sodiq qoladi. Bu uning halolligi, vijdoni va jasoratini namoyon etadi.

Keyinchalik Mariya og‘ir ahvolga tushib qoladi va Pyotr uni qutqarish uchun katta xavf-xatarlarga duch keladi. U sevgisi va burchi yo‘lida kurashadi, turli sinovlarni boshdan kechiradi. Oxir-oqibat haqiqat yuzaga chiqadi, Pyotr oqlanadi va Mariya bilan baxtli hayot qurish imkoniga ega bo‘ladi.

Asarda sevgi, sadoqat, mardlik, vatanparvarlik, insoniylik va or-nomus kabi yuksak fazilatlar ulug‘lanadi. Muallif tarixiy voqealarni qiziqarli syujet bilan uyg‘unlashtirib, insonning eng og‘ir vaziyatlarda ham vijdoni va e'tiqodiga sodiq qolishi kerakligini ko‘rsatadi.