Deniyel Kiz: Eljernonga atalgan gullar

“Ishonarli, hayajonga soluvchi va yurakni larzaga keltiruvchi asar”. – Nyu-York Tayms

“Yurakni larzaga keltiruvchi mohirat asari… Joʻshqin... Inkor qilib boʻlmas qadar haqiqiy”. — Baltimor San

Deniyel Kizning “Eljernonga atalgan gullar” asari AQSHda adabiyot boʻyicha maktab dasturiga kiritilgan kitoblardan biridir. Asar 1966-yilning eng zoʻr romani deb topilgan, “Nebula” va “Hyugo” mukofotini olgan.

Deniyel Kiz asarni 14 yil mobaynida hayotida roʻy bergan voqealar bilan boyitib borgan. Asarning bir necha qismi aqli zaif inson tilidan soʻzlangan boʻlib, tarjimon qahramon tilini boricha — imloviy va uslubiy jihatdan saqlashga harakat qilgan. Asar matnidagi ayrim gʻayriodatiy, gʻalati jumlalar imloviy yoki uslubiy xatolar emas. Tarjimada ham muallifning ana shu uslubini imkon qadar saqlab qolishga harakat qilindi.

Charli Gordon oʻzining aqlli emasligini biladi. Yoshi 32 da, novvoyxonada pol artuvchi boʻlib ishlaydi va arzimagan pul topadi. Haftada 3-marta oqshom payti aqliy rivojlanishdan ortda qolgan kattalar uchun ochilgan markazda dars oladi. Ammo endi bularning bari oʻzgarish boʻsagʻasida turibdi. Shifokorlar nozik bir tajriba oʻtkazmoqchi. Ular Charlining miyasini operatsiya qilmoqchi. Ular operatsiya va maxsus dori Charlining intellektini oshirishiga umid qiladi, chunki bu tajriba laboratoriya sichqonchasi Eljernon bilan oʻtkazilganda ijobiy natija berdi. Shu asnoda Charli har kuni nima his qilayotganini kundalikka yozib boradi. Bu uning miyasi va hayotida sodir boʻlgan hayratlanarli oʻzgarishlar bitilgan taʼsirli qaydlarga aylanadi.

“Eljernonga atalgan gullar” dastlab hikoya tarzida nashr qilinadi, ammo tez orada koʻpchilikning olqishiga sazovor boʻladi.

Muallif haqida

Deniyel Kiz (1927 — 2014) Nyu-Yorkning Bruklin shaharchasida tugʻilgan. Bakalavr va magistrlik darajasini Bruklin kollejida olgan. U 8 ta asar yozgan. Ularning orasida 1966-yilda ilk bor nashr qilinib, 5 milliondan ortiq nusxada sotilgan “Eljernonga atalgan gullar” asari ham bor. Asar asosida suratga olingan “Charli” filmi esa Oskar mukofotiga loyiq topilgan. Deniyel Kiz, shuningdek, savdogar dengizchi, badiiy muharrir, maktabda oʻqituvchi hamda Ohayo universitetida professor boʻlib ham ishlagan. 2000-yil Ohayo universitetida u “Xizmat koʻrsatgan professor” unvoni bilan taqdirlangan. Muallifning qoʻlingizdagi ushbu asari Hyugo va Nebula mukofotlari bilan taqdirlangan va 2000-yil Amerika ilmiy-fantast va fantast yozuvchilari uni “Xizmat koʻrsatgan muallif” deb eʼtirof etgan.