Гўрўғлининг туғилиши. Халқ оғзаки ижоди

«ГЎРЎҒЛИ» — халқ og‘zaki поэтик ижоди ёдгорлиги. Яқин ва Ўрта Шарқ, Марказий Осиё ва Жан. Кавказ халқлари орасида кенг тарқалган қаҳрамонлик эпоси, достонлар туркуми. Туркумга бирлашган достонлар турли даврларда яратилган. Улардан айримларининг илдизлари bir ярим-икки ming йил илгариги даврларга бориб тақалади. Бу достонлар тахминан 17-асрдан бошлаб bir туркумга бирлаша бошлаган. «Гўрўгли» туркумига кирувчи барча достонлар муайян мустақилликка эга. Улар og‘zaki эпик анъанада якка-якка ижро этилади ҳамда эшитувчи va китобхон уларнинг ҳар бирини алоҳида асар сифатида қабул қилади. Аммо бу силсила достонлар ГЎРЎҒЛИ образи, uning доимий йўлдоши Ғирот, эпик озодлик ўлкаси Чамбил юрти, анъанавий образлар Соқибулбул, Ҳасан Кўлбар, Ahmad Сардор кабилар орқали бир-бирлари bilan o‘zaro бирлашади.

«ГЎРЎҒЛИ» достонларини шартли равишда 2 катта гуруҳга бўлиш мумкин: Жанубий Кавказ va Яқин Шарқ версиялари (озарбайжонлар «Кўрўғли»си асосида яратилган арман, грузин, турк, курд ва б.) va Марказий Осиё версиялари (ўзбек, қорақалпоқ, қозоқ, туркман, тожик ва б.). Барча версиялар мавзуи асосини озодлик, адолат ва халқ бахт-саодати yo‘lida курашувчи баҳодир ГЎРЎҒЛИ (Марказий Осиё версиясида) ёки Кўрўғли (ғарбий версиясида)нинг жасоратлари ташкил этади.